به گزارش پایگاه خبری سیمای شهرآنلاین؛ نادر آخوندی اظهار کرد: یکی از چالشهای جدی مدیریت شهری در بسیاری از کشورها، شکاف میان منابع مالی در دسترس و حجم رو به افزایش نیازهای شهری است؛ شهرها با مطالبات گستردهای در حوزه توسعه زیرساختها، بهبود کیفیت محیط شهری، حملونقل پایدار، فضاهای عمومی، خدمات اجتماعی و حفاظت از محیطزیست روبهرو هستند.
وی افزود: در چنین شرایطی، اتکای صرف به منابع سنتی مانند بودجههای عمومی، عوارض شهری یا کمکهای دولتی دیگر پاسخگوی سرعت تحولات شهری و گستره نیازهای شهروندان نیست. از همینرو در سالهای اخیر بسیاری از شهرهای جهان تلاش کردهاند با تنوعبخشی به ابزارهای تأمین مالی، ظرفیتهای جدیدی برای توسعه شهری ایجاد کنند؛ در این میان، «تأمین مالی جمعی شهری» (Civic Crowdfunding) بهعنوان یکی از رویکردهای نوین در حکمرانی شهری مورد توجه قرار گرفته است.
مدیرکل درآمد شهرداری اصفهان و مشاور شهردار در امور اقتصادی و مشارکتهای مردمی ادامه داد: تأمین مالی جمعی به روشی گفته میشود که در آن منابع مالی مورد نیاز برای اجرای یک پروژه از طریق مشارکت تعداد زیادی از افراد تأمین میشود؛ در این مدل بهجای آنکه کل سرمایه پروژه توسط یک نهاد بزرگ همچون دولت، بانک یا یک سرمایهگذار عمده تأمین شود، افراد مختلف میتوانند با مبالغ کوچکتر در تأمین مالی آن مشارکت کنند و مجموع این مشارکتها سرمایه لازم برای اجرای پروژه را فراهم میکند.
آخوندی گفت: این فرایند بهطور معمول از طریق یک پلتفرم دیجیتال انجام میشود که در آن پروژهها بهصورت شفاف معرفی شده و افراد میتوانند در تأمین مالی آنها مشارکت کنند.
وی با بیان اینکه در چارچوب تأمین مالی جمعی شهری، پروژههای عمومی یا محلهای که نیازمند منابع مالی هستند در یک پلتفرم مشخص معرفی میشوند، تصریح کرد: در این پلتفرم اطلاعاتی همچون هدف پروژه، محل اجرا، هزینه مورد نیاز، زمانبندی، مجری پروژه و نحوه هزینهکرد منابع بهصورت شفاف ارائه میشود و شهروندان، کسبوکارهای محلی و حتی سرمایهگذاران خرد میتوانند این پروژهها را مشاهده کرده و در صورت تمایل با مبالغ دلخواه در تأمین مالی آنها مشارکت کنند.
مدیرکل درآمد شهرداری اصفهان و مشاور شهردار در امور اقتصادی و مشارکتهای مردمی اظهار داشت: در بسیاری از موارد، شهروندان میان چند پروژه مختلف امکان انتخاب دارند و میتوانند منابع مالی خود را به پروژهای اختصاص دهند که از نظر آنها برای شهر یا محله اهمیت بیشتری دارد، به این ترتیب میزان مشارکت مردمی میتواند به نوعی شاخصی برای سنجش اولویتهای واقعی جامعه محلی نیز محسوب شود.
آخوندی افزود: برای مثال، فرض کنید پروژهای برای بازسازی یک پارک محلهای به ۱۰ میلیارد تومان بودجه نیاز دارد. شهرداری ممکن است بخشی از این هزینه را تأمین کند، اما برای تکمیل منابع مالی پروژه، آن را در یک پلتفرم تأمین مالی جمعی معرفی میکند.
وی تاکید کرد: شهروندان و کسبوکارهای محلی میتوانند با مبالغ کوچک در این پروژه مشارکت کنند و در صورت رسیدن مجموع مشارکتها به سطح تعیینشده، اجرای پروژه آغاز میشود. در طول اجرای پروژه نیز اطلاعات مربوط به پیشرفت فیزیکی و نحوه هزینهکرد منابع بهصورت مستمر منتشر میشود تا شفافیت و پاسخگویی در فرآیند اجرا حفظ شود.
مدیرکل درآمد شهرداری اصفهان و مشاور شهردار در امور اقتصادی و مشارکتهای مردمی با بیان اینکه اهمیت تأمین مالی جمعی شهری تنها به جنبه مالی آن محدود نمیشود، افزود: این ابزار در واقع میتواند بخشی از رویکرد گستردهتر «حکمرانی مشارکتی» در مدیریت شهری باشد، مشارکت مستقیم شهروندان در تأمین مالی پروژههای شهری، رابطه آنها با شهر را از یک رابطه صرفاً دریافتکننده خدمات به رابطهای فعال و مشارکتجویانه تبدیل میکند و چنین مشارکتی میتواند حس تعلق به شهر، مسئولیتپذیری اجتماعی و سرمایه اجتماعی در سطح محلات را تقویت کند و در عین حال شفافیت و اعتماد عمومی نسبت به مدیریت شهری را افزایش دهد.
آخوندی ادامه داد: از منظر ساختار مالی، تأمین مالی جمعی شهری میتواند در قالبهای متنوعی اجرا شود؛ در پروژههایی با ماهیت اجتماعی یا عمومی، مدل «اهدایی» یا «پاداشی» کاربرد بیشتری دارد، به این معنا که شهروندان برای اجرای پروژههایی مانند توسعه فضاهای سبز، بهسازی فضاهای عمومی، احداث زمینهای بازی یا برنامههای فرهنگی مشارکت مالی میکنند و در مقابل پاداشهایی غیرمالی همچون درج نام در پروژه یا دسترسی به برخی خدمات فرهنگی دریافت میکنند و در مقابل، در پروژههایی که قابلیت ایجاد درآمد دارند، از جمله احداث پارکینگهای شهری، بازارچههای محلی یا پروژههای انرژیهای تجدیدپذیر، میتوان از مدلهای سرمایهگذاری یا بدهی استفاده کرد که در آن مشارکتکنندگان متناسب با سهم سرمایهگذاری خود از منافع اقتصادی پروژه بهرهمند میشوند.
تجربه موفق شهرهای جهان در تأمین مالی جمعی پروژههای شهری
وی با بیان اینکه یکی از تجربههای سیاستی موفق در این حوزه استفاده از سازوکار «منابع تطبیقی» یا Matching Fund است، گفت: در این مدل، مدیریت شهری اعلام میکند که در صورت مشارکت مالی شهروندان در یک پروژه، شهرداری نیز سهم مشخصی از منابع عمومی را به همان پروژه اختصاص میدهد؛ این رویکرد علاوه بر افزایش انگیزه مشارکت شهروندان، مشارکتهای خرد مردمی را به یک اهرم مالی مؤثر برای اجرای پروژههای شهری تبدیل میکند.
مدیرکل درآمد شهرداری اصفهان و مشاور شهردار در امور اقتصادی و مشارکتهای مردمی خاطرنشان کرد: تجربه شهرهای مختلف جهان نشان میدهد که این مدل در سالهای اخیر نتایج قابل توجهی بههمراه داشته است؛ برای نمونه، پلتفرم Spacehive در بریتانیا با همکاری شهرداریها توانسته است صدها پروژه محلهای در حوزه فضاهای عمومی، مسیرهای دوچرخه، پروژههای فرهنگی و ابتکارات اجتماعی را با مشارکت شهروندان تأمین مالی کند، در ایالات متحده نیز پلتفرمهایی همچون Citizinvestor و Ioby برای اجرای پروژههای محلهمحور در شهرهایی همچون نیویورک، دیترویت و فیلادلفیا مورد استفاده قرار گرفتهاند و در اروپا نیز کشورهایی از جمله اسپانیا و هلند با استفاده از پلتفرمهایی مانند Goteo و Voor je Buurt، نمونههای موفقی از مشارکت مالی شهروندان در توسعه پروژههای شهری ارائه کردهاند.
آخوندی اظهار داشت: نکته مهم آن است که تأمین مالی جمعی شهری قرار نیست جایگزین منابع مالی سنتی مدیریت شهری شود، بلکه بهعنوان یک ابزار مکمل میتواند به تکمیل سبد مالی شهر کمک کند؛ این ابزار بهویژه برای پروژههای کوچک و متوسط محلهای که اثر مستقیم و ملموسی بر کیفیت زندگی شهروندان دارند بسیار کارآمد است. همچنین این سازوکار میتواند به مدیریت شهری کمک کند تا از طریق میزان مشارکت شهروندان، درک دقیقتری از اولویتها و نیازهای واقعی جامعه شهری بهدست آورد.
وی با بیان اینکه اجرای موفق این مدل مستلزم فراهم شدن برخی پیششرطهای نهادی و سیاستی است، گفت: طراحی پلتفرمهای شفاف و قابل اعتماد، تدوین چارچوبهای حقوقی و مالی مشخص، ایجاد سازوکارهای نظارتی و گزارشدهی عمومی و تعریف دقیق نقش شهرداری، شهروندان و بخش خصوصی از جمله الزامات مهم در این زمینه بهشمار میآیند، همچنین استفاده از حسابهای امانی برای مدیریت منابع مالی و انتشار مستمر گزارشهای پیشرفت پروژه میتواند به تقویت اعتماد عمومی و پایداری این سازوکار کمک کند.
مدیرکل درآمد شهرداری اصفهان و مشاور شهردار در امور اقتصادی و مشارکتهای مردمی تصریح کرد: تأمین مالی جمعی شهری را میتوان یکی از ابزارهای نوین در نظام حکمرانی شهری دانست که علاوه بر ایجاد منابع مالی مکمل، به تعمیق مشارکت شهروندان در توسعه شهر و افزایش شفافیت در مدیریت شهری کمک میکند.
آخوندی افزود: بهرهگیری هوشمندانه از این ابزار در کنار سایر روشهای تأمین مالی شهری میتواند به شکلگیری الگوی تازهای از توسعه شهری منجر شود؛ الگویی که در آن شهروندان نه تنها دریافتکنندگان خدمات شهری، بلکه شرکای فعال در ساختن آینده شهر خود هستند.
Saturday, 20 June , 2026