به گزارش پایگاه خبری سیمای شهرآنلاین؛توسعه ورزش در مناطق روستایی تنها به ایجاد امکانات و برگزاری مسابقات محدود نمی‌شود، بلکه استمرار برنامه‌های ورزشی، شناسایی استعدادهای محلی، حفظ بازی‌های بومی و فراهم‌کردن زمینه حضور خانواده‌ها در فعالیت‌های ورزشی، از مؤلفه‌های مهم در گسترش ورزش روستایی به شمار می‌رود. در این میان، جشنواره‌های فرهنگی و ورزشی با پیوند دادن ورزش، فرهنگ، گردشگری و مشارکت اجتماعی، ظرفیت آن را دارند که ورزش را به بخشی از زندگی روزمره مردم روستاها تبدیل کنند.

ورزش در روستا فقط یک فعالیت تفریحی یا رقابت برای کسب عنوان قهرمانی نیست، برای بخش قابل توجهی از جامعه روستایی و عشایری، ورزش می‌تواند نقطه اتصال سلامت، نشاط اجتماعی، هویت فرهنگی، مشارکت عمومی و حتی رونق گردشگری باشد. در استانی مانند اصفهان که صدها هزار نفر از جمعیت آن در مناطق روستایی زندگی می‌کنند و جامعه عشایری نیز در شهرستان‌هایی همچون سمیرم، فریدونشهر، چادگان و مناطق دیگر حضور دارد، توجه به ورزش روستایی می‌تواند بخشی از سیاست توسعه متوازن استان باشد.

بر اساس داده‌های منتشرشده درباره آبادی‌های استان اصفهان، این دیار دارای بیش از هزار آبادی دارای جمعیت بوده و جمعیت روستایی ثبت‌شده آن حدود ۵۸۵ هزار نفر اعلام شده است. این گستره جمعیتی، در کنار جامعه عشایری استان، نشان می‌دهد که مقوله ورزش روستایی و بازی‌های بومی و محلی مربوط به یک جامعه کوچک و محدود نیست، بلکه جمعیتی قابل توجه را شامل می‌شود که برای بهره‌مندی از فرصت‌های ورزشی، به برنامه‌ریزی متناسب با شرایط محل زندگی خود نیاز دارند.

با این نگاه، برگزاری جشنواره‌های ورزشی و فرهنگی در روستاها می‌تواند یکی از راه‌های کم‌هزینه و در عین حال اثرگذار برای فعال کردن ظرفیت‌های موجود باشد. رویدادهایی که اگر استمرار داشته باشند، می‌توانند ورزش را از یک برنامه مناسبتی به بخشی از زندگی اجتماعی روستاها تبدیل کنند.

یکی دیگر از مهم‌ترین کارکردهای بازی‌های بومی و محلی، انتقال فرهنگ از نسلی به نسل دیگر است. بسیاری از این بازی‌ها در گذشته بخشی از زندگی روزمره مردم بودند، اما با تغییر سبک زندگی، گسترش شهرنشینی و افزایش استفاده از ابزارهای دیجیتال، بخشی از آن‌ها از فضای عمومی جامعه فاصله گرفته‌اند.

جشنواره‌های ورزشی فرصتی ایجاد می‌کنند تا این بازی‌ها دوباره در برابر چشم مردم اجرا شوند. یک کودک روستایی می‌تواند بازی‌ای را یاد بگیرد که شاید نسل پدربزرگ و مادربزرگش انجام می‌داده است. یک نوجوان می‌تواند در کنار ورزش مدرن، با بخشی از میراث فرهنگی محل زندگی خود نیز آشنا شود و خانواده‌ها نیز در قالب تماشاگر یا شرکت‌کننده در کنار فرزندان خود قرار گیرند.

از دیگر کارکردهای مهم توسعه ورزش روستایی، شناسایی استعدادهایی است که ممکن است به دلیل فاصله جغرافیایی از مراکز ورزشی یا محدودیت امکانات کمتر دیده شوند.

روستاهای استان اصفهان از نظر جغرافیایی و اقلیمی تنوع زیادی دارند. از مناطق کوهستانی غرب استان تا روستاهای مرکزی، شرقی و مناطق عشایری، سبک زندگی و فعالیت‌های روزمره مردم متفاوت است. همین تفاوت می‌تواند زمینه‌ای برای شکل‌گیری استعدادهای ورزشی در رشته‌های مختلف باشد.

اگر جشنواره‌ها به شکل منظم برگزار و اطلاعات ورزشکاران و استعدادهای شناسایی‌شده ثبت و پیگیری شود، رویدادهای روستایی می‌توانند به مرحله نخست یک مسیر استعدادیابی تبدیل شوند. در این صورت، جشنواره صرفاً به یک روز مسابقه محدود نمی‌شود، بلکه ورزشکار مستعد پس از شناسایی می‌تواند به هیات شهرستان، باشگاه‌ها یا مراکز تخصصی استان معرفی شود.

البته نباید تمام دستاورد ورزش روستایی را با تعداد مدال‌ها و قهرمانان سنجید. شاید مهم‌تر از یک قهرمان، روستایی باشد که در آن کودکان هر هفته فرصت بازی و فعالیت بدنی داشته باشند، نوجوانان درگیر ورزش شوند، خانواده‌ها در برنامه‌های اجتماعی مشارکت کنند و سالمندان نیز بخشی از فعالیت‌های فرهنگی و ورزشی باشند.

از این منظر، جشنواره‌های روستایی می‌توانند به افزایش نشاط اجتماعی کمک کنند. برگزاری مسابقات، اجرای موسیقی محلی، نمایش صنایع دستی، معرفی غذاهای سنتی و حضور خانواده‌ها، فضایی ایجاد می‌کند که در آن ورزش با زندگی اجتماعی مردم گره می‌خورد.

این مساله به‌ویژه برای جامعه عشایری نیز اهمیت دارد. عشایر به دلیل سبک زندگی کوچ‌نشینی و پراکندگی جغرافیایی، نیازمند برنامه‌هایی هستند که با شرایط زندگی آنان سازگار باشد. استفاده از بازی‌های بومی، فعالیت‌های ورزشی ساده و جشنواره‌های سیار یا منطقه‌ای می‌تواند امکان مشارکت ورزشی این جامعه را افزایش دهد.

با وجود همه این ظرفیت‌ها، اثرگذاری جشنواره‌ها زمانی بیشتر خواهد شد که آن‌ها به برنامه‌های مقطعی محدود نمانند. جشنواره می‌تواند نقطه شروع باشد، اما پس از پایان آن باید برای استمرار فعالیت‌های ورزشی برنامه داشت.

راه‌اندازی و تجهیز خانه‌های ورزش روستایی، آموزش مربیان محلی، برگزاری مسابقات دوره‌ای بین روستاها، توجه ویژه به ورزش بانوان و نوجوانان، ایجاد ارتباط میان هیات‌های شهرستانی و روستاها و ثبت استعدادهای شناسایی‌شده، می‌تواند حلقه‌های بعدی این زنجیره باشد.

هم‌افزایی دهیاری‌ها، شوراهای اسلامی روستا، اداره‌های ورزش و جوانان، هیات ورزش روستایی و بازی‌های بومی و محلی، آموزش و پرورش و دستگاه‌های مرتبط با امور عشایر در این مسیر می‌تواند بسیار ثمربخش باشد.

در همین پیوند رییس هیات ورزش روستایی عشایری و بازی‌های بومی محلی استان اصفهان در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار داشت: فاصله امکانات ورزشی میان شهر و روستا باید کاهش پیدا کند زیرا بالغ بر ۱۶ درصد جمعیت استان روستایی هستند و ضرورت توجه بیشتر به ورزش روستاها روز به روز افزایش می‌یابد.

مهدی اسدی خاطرنشان کرد: بر همین اساس برگزاری جشنواره‌های محلی، منطقه‌ای، استانی و ملی به طور جد در دستور کار ما قرار دارد و بر همین اساس جشنواره «حرکت و برکت» را به طور دوره‌ای در شهرستان‌های مختلف برگزار می‌کنیم.

وی اضافه کرد: دال‌پلان، طناب‌کشی، لی‌لی، دویدن با گونی و دیگر بازی‌های بومی و محلی با هزینه‌های به نسبت پایین قابلیت توسعه در محلات و روستاها را دارند و ما نیز در جشنواره مذکور همین رشته‌ها یا ورزش‌های مشابه را در فهرست اقدامات خود داریم.

رییس هیات ورزش روستایی عشایری و بازی‌های بومی محلی اصفهان گفت: قصد ما برگزاری ماهانه این رویداد در مناطق گوناگون و با تکیه بیشتر بر نواحی روستایی است و بی تردید در کنار ورزش، توسعه گردشگری هم بهتر محقق می‌شود.

شناسایی توانمندی‌ها نتیجه برگزاری جشنواره‌ها

فرماندار نطنز نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا با اشاره به جشنواره «حرکت و برکت» که اخیرا در روستای ابیانه برگزار شده بود، اظهار داشت: برگزاری چنین رویدادهایی فرصت مناسبی برای معرفی ظرفیت‌های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و گردشگری روستاها فراهم می‌کند و می‌تواند به شناسایی توانمندی‌هایی منجر شود که در شرایط عادی کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند.

محمد کیهانی افزود: روستاهای شهرستان نطنز از ظرفیت‌های متنوعی در حوزه‌های مختلف برخوردارند که از جمله آن‌ها می‌توان به استعدادهای انسانی، تولیدات کشاورزی، صنایع دستی، آداب و رسوم، میراث تاریخی و جاذبه‌های طبیعی اشاره کرد و معرفی هدفمند این ظرفیت‌ها می‌تواند در مسیر توسعه روستایی مؤثر باشد.

وی گفت: بازی‌های بومی و محلی در این رویداد در کنار ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری روستا قرار گرفت و همین موضوع موجب شد مخاطبان علاوه بر مشارکت در فعالیت‌های ورزشی، با بخشی از داشته‌های فرهنگی و اقتصادی منطقه نیز آشنا شوند.

کیهانی بیان کرد: توسعه گردشگری یکی از ظرفیت‌هایی است که می‌تواند به رونق اقتصادی مناطق روستایی کمک کند و برگزاری رویدادهای فرهنگی و ورزشی، زمینه مناسبی برای معرفی این مناطق به گردشگران و افزایش حضور مردم در روستاها ایجاد می‌کند.

فرماندار نطنز با اشاره به تنوع اقلیمی و جاذبه‌های تاریخی قابل توجه این شهرستان افزود: وجود شمار قابل توجهی از آثار تاریخی در شهرستان، در کنار ویژگی‌های طبیعی، محصولات بومی، صنایع دستی و فرهنگ مردم منطقه، مجموعه‌ای از ظرفیت‌ها را ایجاد کرده که در صورت معرفی مناسب می‌تواند به تقویت اقتصاد محلی و ایجاد فرصت‌های جدید برای روستاییان کمک کند.

وی، مشارکت مردم را یکی از مؤلفه‌های مهم موفقیت جشنواره‌های روستایی دانست و گفت: حضور مردم مناطق مختلف در چنین برنامه‌هایی علاوه بر ایجاد نشاط اجتماعی، موجب شکل‌گیری ارتباط میان جوامع محلی و معرفی فرهنگ، تولیدات و توانمندی‌های مناطق مختلف می‌شود.

کیهانی خاطرنشان کرد: توسعه روستایی تنها از مسیر اجرای طرح‌های عمرانی دنبال نمی‌شود و فعال کردن ظرفیت‌های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی خود روستاها نیز اهمیت زیادی دارد از این رو رویدادهایی مانند جشنواره «حرکت و برکت» می‌توانند زمینه مشارکت بیشتر مردم و معرفی ظرفیت‌های درون‌زای روستاها را فراهم کنند.

فرماندار نطنز تأکید کرد: هدف از برگزاری این برنامه‌ها باید فراتر از یک رویداد یک‌روزه باشد و استمرار جشنواره‌ها و تبدیل آن‌ها به برنامه‌ای منظم می‌تواند به معرفی پایدار ظرفیت‌های روستاها، حفظ بازی‌ها و آیین‌های بومی، افزایش نشاط اجتماعی و تقویت گردشگری کمک کند.

کیهانی گفت: هر روستا متناسب با ویژگی‌های جغرافیایی، فرهنگی و اقتصادی خود ظرفیت‌هایی دارد که می‌تواند مبنای فعالیت‌های جدید قرار گیرد و توجه به همین ظرفیت‌های بومی و هم‌افزایی دستگاه‌ها و سازمان‌های مردم نهاد محلی، مسیر دستیابی به توسعه متوازن و پایدار روستایی را هموارتر می‌کند.