در اقتصادهای تورمی، شرکت‌های بزرگ اغلب به دایناسورهایی کُند و بی‌دفاع تبدیل می‌شوند که حاشیه‌ سودشان توسط قیمت‌گذاری دستوری دولت و رشد هزینه‌ها بلعیده می‌شود و وضعیت تولید و فروش بنگاه های بزرگ در ایران و خصوصا در نیمه دوم سال، مستثنی از این موضوع نبوده است؛ چه بسا در گزارش تولیدات صنعتی دی ماه نیز افت تولید صنایع به وضوح قابل مشاهد بود. اما گزارش‌های عملکرد دی و بهمن ماه فولاد مبارکه (منتشره در سامانه کدال) ، تصویری متفاوت را مخابره می‌کند؛ تصویری از یک رهبر بازار که به جای انفعال، استراتژی‌های تهاجمی غول‌های جهانی فولاد نظیر پوسکو و آرسلورمیتال را در بومی‌سازی استراتژی‌های رقابتی به کار گرفته است.

بررسی داده‌های دی و بهمن، نشان‌دهنده یک مزیت رقابتی پایدار بر پایه رهبری هزینه و تنوع‌بخشی به بازارهای هدف (داخلی/صادراتی) است.

نمای باز: عملکرد ۱۱ ماهه و تثبیت هژمونی

نگاهی به تصویر کلان نشان می‌دهد که درآمد تجمیعی فولاد مبارکه از ابتدای سال مالی تا پایان بهمن‌ماه ۱۴۰۴ به رقم ۳۲۵.۷ هزار میلیارد تومان رسیده است. این رقم در مدت مشابه سال قبل حدود ۲۵۲ هزار میلیارد تومان بوده است که نشان از رشد ۲۹.۲ درصدی درآمدها دارد. از استراتژیک، در صنعتی با موانع ورود بسیار بالا، مبارکه توانسته صرفه مقیاس خود را به یک دژ تسخیرناپذیر تبدیل کند و در رکودی ترین ماه سال، درآمدهای خود را ارتقا بخشد. رشد ۳۰ درصدی درآمدها در یک دوره ۱۱ ماهه، صرفاً ناشی از تورم نیست، بلکه نشان‌دهنده توانایی شرکت در حفظ سطح تولید و حفظ حاشیه سود با ارتقای بهره وری است. این همان الگویی است که نیپون استیل در مواجهه با نوسانات ین و قیمت جهانی سنگ آهن به کار می‌گیرد: حفظ حاشیه سود از طریق مقیاس و کنترل زنجیره ارزش.

مانور چابکی در صادرات

جذاب‌ترین بخش این گزارش‌ها، مقایسه عملکرد یک‌ماهه بهمن با دی‌ماه است. در یک چرخش تاکتیکی قابل توجه، درآمد کل شرکت از ۳۲.۸ هزار میلیارد تومان در دی‌ماه با رشد شگفت‌انگیز ۳۴.۴ درصدی به ۴۴.۱ هزار میلیارد تومان در بهمن‌ماه جهش کرده است. این پرش درآمدی در یک ماه پایانی سال، تصادفی نیست.

کالبدشکافی این رشد نشان می‌دهد که موتور محرک اصلی، بازار صادراتی بوده است:

درآمد صادراتی دی‌ماه: حدود ۷.۷ هزار میلیارد تومان (با حجم ۱۶۱ هزار تن)

درآمد صادراتی بهمن‌ماه: حدود ۱۲.۶ هزار میلیارد تومان (با حجم ۲۳۹ هزار تن)

نتیجه: رشد ۶۴.۸ درصدی درآمد و رشد ۴۸ درصدی حجم صادرات تنها در یک ماه.

رهبران جهانی فولاد همواره از صادرات به عنوان یک سوپاپ اطمینان برای تنظیم بازار داخلی و حداکثرسازی سود استفاده می‌کنند. شیفت استراتژیک فولاد مبارکه به سمت صادرات در بهمن‌ماه (به ویژه فروش ۱۳۷ هزار تن تختال در بازارهای جهانی)، نشان‌دهنده چابکی استراتژیک شرکت در زمان اوج گیری رکود است. زمانی که بازار داخلی کشش قیمتی یا تقاضای کافی ندارد (یا با ریسک‌های رکود مواجه است)، مبارکه به سرعت بازارهای هدف خود را تغییر می‌دهد. این مانور، ریسک تمرکز بر یک بازار واحد را به شدت کاهش می‌دهد.

استراتژی تمایز و خلق ارزش افزوده

علاوه بر رهبری هزینه، ردپای استراتژی تمایز محصولات ویژه در ترکیب فروش داخلی به وضوح دیده می‌شود. فروش محصولات گرم در بازار داخلی (به عنوان محصول با ارزش شرکت) در بهمن ماه با فروش ۲۵۲ هزار تن، رقمی بالغ بر ۱۴.۴ هزار میلیارد تومان درآمد خلق کرده است. با این حال، حفظ تولید در محصولات با ارزش افزوده بالاتر نظیر «محصولات پوشش‌دار» و «محصولات سرد» تفاوت مبارکه را با خام‌فروشان نشان می‌دهد. حاشیه سود بالاتر در این محصولات، سپر دفاعی شرکت در برابر چرخه‌های نزولی قیمت فولاد پایه است. گزارش ۱۱ ماهه فولاد مبارکه، صرفاً یک ترازنامه مالی موفق نیست؛ بلکه یک بیانیه استراتژیک است. این اعداد نشان می‌دهند شرکتی که ساختار هزینه‌های خود را مهندسی کرده و انعطاف‌پذیری بالایی در شیفت بین بازارهای داخلی و خارجی دارد، نه تنها از طوفان‌های اقتصاد کلان جان سالم به در می‌برد، بلکه سهم بازار رقبا را نیز می‌بلعد. جهش ۳۴ درصدی فروش در بهمن‌ماه، سیگنال روشنی است که مبارکه همچنان ریتم بازار فولاد منطقه را دیکته می‌کند و همانند رهبران جهانی این صنعت، در زمان‌های عدم قطعیت، به جای انقباض، استراتژی انبساطِ هدفمند را برمی‌گزیند.