صنایع دستی، نقش مهمی در توسعه اقتصادی و کاهش فقر، به ویژه در کشورهای در حال توسعه ایفا میکند. مهر اصالت یونسکو نیز با هدف صیانت از میراث فرهنگی و هنری ملل و حضور پایدار صنایع دستی در بازارهای داخلی به عنوان شاخص بینالمللی برای تضمین کیفیت، اصالت، هویت ملی، نوآوری و کاربردی بودن محصولات به تولیدکنندگان صنایع دستی اعطا میشود.
مهر اصالت به تنهایی برای توسعه بازار صنایع دستی کافی نیست
برنامه مهر اصالت یونسکو که در سال ۲۰۰۱ در آسیا و با همکاری انجمن توسعه و ترویج صنایع دستی آسهآن (AHPADA) راهاندازی شد و از سال ۲۰۰۴ به جنوب آسیا و آسیای مرکزی و از سال ۲۰۰۶ به شرق آسیا، اروپا و آمریکا گسترش یافت به حفظ و تقویت دانش سنتی و مهارتهای هنری کمک میکند و در نهایت منجر به حفاظت از تنوع فرهنگی جوامع مختلف میشود. ایران نیز مهرماه ۱۳۸۶ در اولین سال مشارکت خود در این برنامه بینالمللی در شهر دوشنبه تاجیکستان، موفق به دریافت ۶ مهر اصالت شد.
اما معاون صنایع دستی ادارهکل میراث فرهنگی اصفهان براین بار است این مهر اصالت، هنوز به ابزار توسعه بازار صنایع دستی تبدیل نشده است در حالیکه میتواند معیشت هنرمندان را متحول کند.
نورالله عبدالهی اظهار داشت: این مهر علاوه بر ارتقای اعتبار و کیفیت آثار، میتواند مسیر حضور هنرمندان در بازارهای داخلی و بینالمللی را هموار و باعث توسعه بازار صنایع دستی شود.
وی با اشاره به روند داوری در اعطای مهر اصالت گفت: سال جاری ۳۶۲ اثر به دبیرخانه ارسال شد و پس از ارزیابی اولیه کارشناسان، ۱۲۴ اثر برای داوری نهایی انتخاب شدند و این نسبت، نشانه ارتقای کیفیت و دقت در داوری است.
معاون صنایع دستی میراث فرهنگی اصفهان درباره تأثیر مهر اصالت بر فروش هنرمندان توضیح داد: این مهر اعتماد خریداران را افزایش میدهد و دسترسی به بازارهای خاص، اولویت حضور در نمایشگاهها و دریافت سفارشهای سازمانی را فراهم میکند اما بدون بازاریابی فعال، این تأثیر کوتاه مدت و محدود خواهد بود.
عبداللهی با تاکید بر ماهیت مصرفی صنایع دستی و عدم منافات آن با مدرن سازی اصولی تصریح کرد: اصالت آثار با رعایت هویت ملی و منطقهای، استفاده از فناوری و مهارتهای بومی، الهام از نقشها و ویژگیهای منطقهای و خلاقیت در طراحی محصول، همراه با تعریف کاربردهای نوین قابل حفظ است.
پیشتازی اصفهان در تولید صنایعدستی
وی درباره جایگاه اصفهان در تولید صنایع دستی گفت: این استان با ثبت بیش از ۶۰۰ اثر مهر اصالت ملی در سال ۱۴۰۲ و ۱۳۲ اثر مهر اصالت بینالمللی تا سال ۲۰۲۴ در کشور پیشتاز بوده و بیشترین سهمیه مهر اصالت ملی در سال ۱۴۰۴ نیز به این استان اختصاص یافته است.
عبداللهی موانع بازار صنایع دستی را تورم، مشکلات اقتصادی و معیشتی، تحریمها، زنجیره توزیع ناکارآمد، نبود برند مشخص، فاصله هنرمند با مصرفکننده، فروش فصلی و کاهش گردشگر دانست.
معاون میراث فرهنگی اصفهان ادامه داد: مهر اصالت ملی با هدف ایجاد استاندارد کیفی و افزایش آگاهی و علاقه ملی و جهانی به صنایعدستی از سال ۱۳۹۰ بهصورت دوسالانه برگزار میشود اما ورود به بازارهای جهانی نیازمند بستهبندی، برندسازی، قیمتگذاری رقابتی و رفع موانع صادراتی است.
وی اولویت حضور در نمایشگاهها، ارائه تسهیلات، برگزاری دورههای آموزشی و چاپ آثار در قالب کتابهای فاخر را از سیاستهای ترویجی برای موفقیت هنرمندان معرفی کرد.
عبداللهی درباره وضعیت معیشتی هنرمندان گفت: وضعیت نامطلوب معیشت هنرمندان تنها مختص صنایع دستی نیست و تحریمها و کاهش گردشگر بیشترین تأثیر را داشته است.
وی درباره وضعیت هنرمندان نسل جوان نیز تاکید کرد: با اینکه در بین این هنرمندان جذابیت فرهنگی وجود دارد اما جذابیت اقتصادی ضعیف است و اگر موانع درآمدی رفع نشود با گسست نسلی مواجه خواهیم شد.
معاون صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی اصفهان بیان کرد: دورههایی در زمینه کارآفرینی، ارتباط با مشتری، برندسازی، بستهبندی، بازاریابی و استفاده از هوش مصنوعی برگزار شده اما کمبود اعتبارات و عدم احساس نیاز به مباحث روز، مانع کاربرد آن در تولید و فروش شده است.
عبداللهی اصلاح داوری مهر اصالت بهصورت ملی بهجای منطقهای و استانی را یک اصلاح کلیدی در روند داوری دانست و درباره آینده صنایع دستی اصفهان گفت: اگر بازارسازی، سیاستگذاری و رفع موانع فروش و صادرات اصلاح شود، آینده صنایع دستی امیدوارکننده خواهد بود و غنای فرهنگی و هنری ایران که همیشه خود را حفظ کرده نیز ادامه خواهد یافت.
Wednesday, 28 January , 2026