نان به عنوان راهبردیترین کالای سبد مصرفی خانوار، این روزها در سطح شهر اصفهان با پدیده چند نرخی بودن دست و پنجه نرم میکند؛ موضوعی که از نانواییهای یارانهای تا واحدهای آزادپز را درگیر چالشهای نظارتی و اقتصادی کرده است.
با ورود به سال ۱۴۰۵، شکاف میان هزینههای جاری تولید (اعم از دستمزد و بیمه) با نرخنامههای قدیمی، باعث ایجاد قیمتهای سلیقهای در برخی واحدها شده است که به بهانههایی نظیر “افزودنیهای مجاز” یا “خدمات ویژه” به مشتری عرضه میشود. در این گزارش میدانی، ضمن بررسی دغدغههای مردم و نانوایان، آخرین وضعیت زنجیره تأمین گندم و برنامههای مدیریتی استان برای برقراری عدالت در کیفیت و قیمت انواع نان بررسی شده است.
مشاهدات میدانی از صفهای نانوایی نشان میدهد که نرخنامه واحدی در برخی محلات رعایت نمیشود و قیمتها بر اساس “ساده یا کنجدی بودن” و یا “موقعیت جغرافیایی نانوایی” دستخوش تغییر شده است.
در یکی از محلات مرکزی شهر، مشتری قدیمی یک واحد نانوایی که به گفته خود ۱۰ سال است نان مورد نیاز خود را از این مغازه تهیه میکند، در گفت و گو با خبرنگار ایرنا میگوید: من اکنون نان ساده سنگک را اینجا ۲۵۰ هزار ریال خریداری میکنم و نان کنجدی هم ۳۰۰ هزار ریال قیمت خورده است.
وی در پاسخ به این سوال که آیا در سطح شهر قیمتهای متفاوتی مشاهده کرده است، میافزاید: بله، حتی قیمتهای بالاتر از این را هم دیدهام و در برخی مناطق نان ساده سنگک را تا ۲۸۰ هزار ریال هم به فروش میرسانند.
تفاوت قیمتها؛ سلیقه نانوا یا مصوبه قانونی؟
یکی دیگر از شهروندان که در صف انتظار نان سنگک حضور داشت، ضمن تایید نرخهای موجود، از ثبات نسبی قیمت در برخی مناطق سخن گفت.
وی معتقد است که قیمت ۳۰۰ هزار ریال برای نان سنگک به یک رویه تبدیل شده است.
این شهروند تاکید میکند که در سایر نقاط شهر نیز با همین مبالغ مواجه شده و تفاوت قیمتی فاحشی (به جز در موارد خاص) مشاهده نکرده است.
اظهارات متفاوت مردم؛ نظارت کجاست؟
با وجود اینکه برخی از مشتریان به قیمتهای ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار ریالی عادت کردهاند، اما بخش دیگری از جامعه نسبت به چندنرخی بودن این کالای اساسی معترض هستند و تفاوت قیمت بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار ریالی برای یک قرص نان ساده سنگک نشاندهنده نبود یک نظارت یکپارچه بر واحدهای صنفی است که باعث شده هر واحد نانوایی بر اساس هزینههای جانبی یا به صورت خودسرانه، قیمتی را برای مصرفکننده تعیین کند.
این گزارش میدانی نشان میدهد که “کنجد” همچنان اهرم اصلی نانوایان برای عبور از نرخهای مصوب و عرضه نان با قیمتهای سلیقهای است؛ موضوعی که پیگیری جدیتر نهادهای نظارتی را میطلبد.
چالش نانوایان اصفهانی؛ از کیفیت آرد تا معضل نرخگذاری در سال ۱۴۰۵
یک نانوا در سطح شهر اصفهان درباره قیمت نان و مشکلاتشان گفت: نانوایانی هستند که با وجود هزینههای سنگین تولید، همچنان به خاطر «امنیت غذایی مردم» با نرخ سال گذشته فعالیت میکنند.
سهمیه بر اساس فعالیت؛ گرهگشای مشکلات پخت
یکی دیگر از نانوایان با اشاره به تغییرات در نظام تخصیص آرد گفت: صحبتهایی شده که واحدهای فعالتر سهمیه بیشتری دریافت کنند و اگر سهمیهها بر اساس میزان پخت واقعی و فعالیت واحدها تعلق بگیرد، مشکل خرید آرد در هر زمان از ماه حل میشود و نانوا دغدغه کمبود مواد اولیه نخواهد داشت.
کیفیت آرد اصفهان؛ ضعیفتر از شمال و جنوب
شاطر نانوایی سنگک با انتقاد از کیفیت آرد در منطقه مرکزی ایران، توضیح داد: باید واقعبین باشیم؛ کیفیت آرد اصفهان نسبت به استانهایی مثل گلستان در شمال یا استانهای جنوبی ضعیفتر است و این در حالی است که نان سنگک به لحاظ فیزیکی به آردی با گلوتن و چربی بالاتر نیاز دارد تا خودش را روی پارو و سنگ نگه دارد.گندم مرغوب شمال کیفیت پخت ما را دوچندان میکند، اما در مرکز کشور فعلاً با آردی با کیفیت پایینتر دست و پنجه نرم میکنیم.
نان سنگک با قیمت ۱۴۰۴؛ ایثار نانوایان برای امنیت غذایی
در حالی که وارد سال ۱۴۰۵ شدهایم، نانوایان همچنان از نبود لیست بیمه جدید و عدم اعلام آنالیز قیمتی سال نو خبر میدهند.
یکی از این نانوایان در خصوص قیمتها به ایرنا گفت: نان ساده ۲۵۰ هزار ریال و نان کنجدی ۳۰۰ هزار ریال است.
وی افزود: این قیمتها بر اساس آنالیز سال ۱۴۰۴ است و با وجود اینکه هزینههای جانبی ما در سال ۱۴۰۵ افزایش یافته است، اما برای اینکه امنیت غذایی مردم تحت تاثیر قرار نگرفته و کمبودی حس نشود، با همان نرخ قبلی پیش میرویم و اگر تخلفی هم در جایی صورت میگیرد، نهادهای نظارتی باید پیگیری کنند.
آنالیز قیمت چگونه تعیین میشود؟
وی در پاسخ به این پرسش که آنالیز قیمت چگونه تعیین میشود گفت: در خصوص مرجع تعیین قیمت نان در واحدهای آزادپز (نوع دو) عنوان شد که کمیسیون فنی اتحادیه با همکاری سازمان جهاد کشاورزی، آنالیز هزینهها را انجام دهند.
این نانوا معتقد است اگرچه قیمتها به صورت «ارشادی» اعلام میشود، اما هماهنگی یکپارچه در سطح شهر باعث میشود مشتری تکلیف خود را بداند و اعتماد بین نانوا و مردم حفظ شود.
وی تاکید کرد که فعلاً برای همکاری با دولت و نظام، هیچ افزایش قیمتی را به صورت خودسرانه اعمال نکردهاند.
نرخگذاری نانواییهای آزادپز؛ نظارت بر مبنای قیمت تمامشده است
سخنگوی ستاد تنظیم بازار استان اصفهان با تشریح جزئیات نظارت بر نانواییهای یارانهای و آزادپز، از پیگیری برای اصلاح نرخنامه نان با هدف حمایت از حقوق نانوایان و ارتقای کیفیت نان خبر داد و اصفهان را پیشتاز تولید نان کامل در کشور معرفی کرد.
امید شریفی با اشاره به دغدغههای مردم در خصوص تفاوت قیمت و کیفیت نان در سطح استان، به تبیین زنجیره تأمین گندم تا سفره مردم پرداخت و افزود: اصفهان؛ قطب نان کامل و سنتی در کشور است و بیش از ۸۰ تا ۹۰ نوع نان سنتی و محلی در استان شناسایی شده است.
وی خاطرنشان کرد: اصفهان مادر نانهای کامل و سبوسدار در کشور است و طرح توسعه نان کامل دو سال است که با جدیت دنبال میشود تا سلامت غذایی مردم تأمین گردد.
شریفی با تقدیر از نانوایانی که علیرغم فشار هزینهها، نان را با قیمتهای قبلی عرضه میکنند، بر لزوم اصلاحات ساختاری در این حوزه تأکید کرد و گفت: نرخگذاری نانواییهای آزادپز؛ نظارت بر مبنای قیمت تمامشده است.
وی با تبیین وضعیت نانواییهای آزادپز اظهار داشت: طبق قانون، دولت اجازه قیمتگذاری دستوری برای نانواییهای آزادپز را ندارد، اما این به معنای رهاشدگی بازار نیست و ملاک عرضه نان در این واحدها، قیمت تمامشده تولید در هر واحد صنفی است و تفاوت قیمتها در مناطق مختلف نیز به همین دلیل است.
کیفیت گندم؛ آمیختهای از تولیدات داخلی و وارداتی
سخنگوی ستاد تنظیم بازار استان اصفهان در خصوص کیفیت آرد مصرفی استان تصریح کرد: توزیع گندم در سطح کشور به صورت متمرکز و متناسب با جمعیت انجام میشود و با توجه به شرایط اقلیمی، در استان اصفهان از ترکیب گندمهای داخلی، گندمهای سایر استانهای کیفی و گندم وارداتی استفاده میکنیم تا سطح کیفی آرد را حفظ کنیم،همچنین کار بر روی ارقام گندم متناسب با اقلیم استان برای ارتقای کیفیت نان در جریان است.
واقعیسازی قیمت نان، نه گرانسازی!
وی با اشاره به ضرورت حمایت از بنگاههای اقتصادی نانوایی، بر «واقعیسازی قیمتها» تأکید کرد و گفت: با پیگیریهای مستمر استاندار، سال گذشته توانستیم ترمیمی در حوزه نانوایان از ستاد ملی دریافت کنیم که بیش از سایر استانها بود. در حال حاضر نیز آنالیز قیمتها انجام شده و در حال پیگیری هستیم تا با بهروزرسانی نرخها، نانوایان کمتر متحمل هزینههای جانبی شده و تمرکز خود را بر ارتقای کیفیت پخت بگذارند.
تشدید نظارتها و آموزش نانوایان
شریفی در ادامه با اشاره به نقش اتاق اصناف و اتحادیهها در کنترل کیفیت، بر لزوم آموزشهای مهارتی نانوایان تأکید کرد و گفت:مهارت نانوا، حلقه نهایی و حیاتی در زنجیره ارزش نان است و نظارتها به صورت مستمر بر شاخصهایی چون میزان گلوتن، پروتئین، وزن چانه و نحوه پخت انجام میشود و شهروندان میتوانند هرگونه تخلف را از طریق سامانه ۱۲۴ گزارش کنند.
چالش کیفیت و قیمت نان در اصفهان؛ از ناهماهنگی در نظارت تا لزوم اصلاح قیمتگذاری
دبیر شورای آرد و نان اصفهان با تبیین فرآیند تولید آرد و نان، ضمن پذیرش برخی کاستیها در کیفیت گندم بومی، بر لزوم یکپارچگی در نظارت و بازنگری در سیاستهای قیمتگذاری به عنوان عوامل کلیدی ارتقای کیفیت نان تاکید کرد.
علی مهدوی در تشریح وضعیت زنجیره تولید نان در استان اظهار داشت که با وجود تلاشهای صورت گرفته، کیفیت گندم تولیدی استان هنوز به سطح ایدهآل برای تبدیل مستقیم به آرد باکیفیت در کارخانهها نرسیده است.
وی راهکار این موضوع را در مدیریت هوشمندانه “حمل و اختلاط گندم” و فرآیند تولید آرد بر مدار استاندارد ۱۱۰ دانست.
مهدوی با اشاره به نقش دانشگاه علوم پزشکی و سازمان استاندارد در نظارت بر کارخانههای آرد گفت: نمایندگان دانشگاه علوم پزشکی بر فرآیند اختلاط گندمهای داخلی و وارداتی نظارت دارند تا آرد تولیدی بر اساس ضوابط استاندارد ۱۱۰ به دست نانوا برسد و این در حالی است که، کیفیت نهایی نان خروجیِ سه پارامتر اصلی کیفیت مواد اولیه، تکنولوژی ماشینآلات و هنر نانوا است.
ابهام در متولی نظارت؛ اصناف یا صمت؟
دبیر شورای آرد و نان اصفهان در پاسخ به گلایهها پیرامون تداخل وظایف نظارتی تصریح کرد: در حالی که نمونهبرداریهای کیفی توسط مرکز بهداشت انجام میشود، در حوزه قیمت و عملکرد، چالشهایی وجود دارد که اگرچه گفته میشود نظارت بر عهده اتاق اصناف است، اما سیاستگذاریهای کلان و گروهبندی کالاها در حوزههای دیگر رقم میخورد.
چالش قیمتگذاری نانهای فانتزی و آزادپز
وی با تفکیک دستهبندی نانها از نظر قیمتگذاری خاطرنشان کرد: قیمتگذاری این نانها تحت نظر کمیسیون نظارت مرکز استان انجام میشود و ثبات نسبی دارند ونانهای گروه دو (آزادپز) این نانها بر اساس قیمت تمام شده عرضه میشوند که همین موضوع باعث پراکندگی قیمتها در سطح شهر شده است. مهدوی تاکید کرد که سازمان حمایت از حقوق مصرفکنندگان متولی اصلی بررسی کارشناسی قیمتها در گروه دوم است.
وی در ادامه افزود: برای حل نهایی معضل کیفیت، نهتنها بحث فنی گندم، بلکه باید گرههای اقتصادی نانوا و سامانه قیمتگذاری در مرکز کشور بهطور جدی تعیین تکلیف شود.
آزادسازی «آرد و نان» تنها راه نجات زنجیره تولید است
سرپرست اتحادیه نانوایان اصفهان با انتقاد شدید از سیاستهای قیمتگذاری دستوری و عدم تخصیص کمکهزینههای دولتی، وضعیت معیشتی نانوایان را بحرانی توصیف کرد.
رضا حوضماهی با تاکید بر شکاف عمیق میان هزینههای تولید و قیمت مصوب، خواستار حذف یارانه از ابتدای زنجیره و واریز مستقیم آن به حساب مصرفکنندگان شد تا از این طریق، رقابت سالم و کیفیت به نانواییها بازگردد.
وی با تشریح صریح پیرامون چالشهای نان یارانهای و آزاد، به تشریح دلایل افت کیفیت و مشکلات اقتصادی این صنف پرداخت و گفت: قیمتگذاری غیرکارشناسی در تهران؛ مانع اصلی است.
سرپرست اتحادیه نانوایان اصفهان با انتقاد از عملکرد سامانه «نانینو» اظهار داشت: متأسفانه قیمتگذاری نان یارانهای از سال ۱۴۰۱ به صورت متمرکز در تهران انجام میشود و مسئولان مرکز بدون توجه به آنالیزهای کارشناسی جهاد کشاورزی، اتاق اصناف و اتحادیه اصفهان، قیمتهایی غیرمنطقی را بارگذاری میکنند که با واقعیتهای اقتصادی استان همخوانی ندارد.
توفان هزینهها و وعدههای محقق نشده
حوضماهی با اشاره به افزایش سرسامآور هزینههای جانبی در سال ۱۴۰۴ و آغاز سال ۱۴۰۵ تصریح کرد:حق بیمه نانوایان از ۱۰ درصد به ۳۰ درصد افزایش یافته و در سال جاری نیز طبق مصوبه شورای عالی کار، مزد کارگران ۶۰ درصد رشد داشته است که دولت متعهد شده بود ۴۰ درصد قیمت نان را به عنوان کمکهزینه پرداخت کند، اما اکنون بیش از ۹ ماه است که این مبلغ پرداخت نشده و امیدی هم به واریز آن نیست.
وی افزود: برای پخت نان باکیفیت به سه بال “مواد اولیه”، “تجهیزات” و “کارگر ماهر” نیاز داریم و وقتی منبع مالی برای تامین حقوق کارگر آموزشدیده وجود ندارد، عملاً دو بال اصلی تولید شکسته شده است.»
سرپرست اتحادیه نانوایان اصفهان در پاسخ به اینکه چرا قیمت نان در یک خیابان متفاوت است؛ در پاسخ به ابهامات موجود درباره تفاوت قیمت در واحدهای آزادپز، به برنامه هفتم توسعه استناد کرد و گفت: طبق قانون، کالاهایی که مشمول یارانه دولتی نیستند، واحد صنفی میتواند راساً اقدام به قیمتگذاری کند. اما اگر اعتراضی صورت گرفت، نانوا موظف است آنالیز قابل دفاع ارائه دهد.
وی تاکید کرد که تفاوت قیمت در یک منطقه میتواند ناشی از کیفیت آرد مصرفی، هزینههای اجارهبها و استفاده از افزودنیهای مجاز یا مهارت متفاوت کارگران باشد که همگی در آنالیز نهایی لحاظ میشوند.
بازگشت به دوران شکوفایی با آزادسازی
سرپرست اتحادیه نانوایان اصفهان راهکار نهایی برای خروج از این بنبست را «آزادسازی کامل زنجیره گندم، آرد و نان» دانست و خاطرنشان کرد: تجربه موفق سالهای گذشته نشان داد که رقابت در فضای آزاد، شکوفایی صنعت نان را به همراه دارد. پیشنهاد ما این است که دولت یارانه ۳ هزار میلیارد ریالی معادل(۳۰۰ هزار میلیارد تومانی) را به جای پرداخت به آرد (ابتدای زنجیره)، به صورت نقدی به کارت مردم واریز کند تا با واقعی شدن قیمتها، نانوا برای جذب مشتری مجبور به افزایش کیفیت شود که نتیجه آن بر چیده شدن بساط رانت و فساد خواهد شد.
ضرورت توازن کیفی نان در سراسر استان اصفهان/ از سفره مردم تا مزرعه کشاورز
استاندار اصفهان با تأکید بر لزوم ارتقای کیفیت نان در تمامی مناطق استان، از پیگیری مستمر برای تأمین گندم مرغوب و حمایت دوچندان از نانوایان خبر داد و اعلام کرد که کیفیت نان باید از نقطه صفر تولید یعنی مزرعه تا سفره شهروندان به صورت یکپارچه مدیریت شود.
مهدی جمالینژاد با اشاره به چالشهای حوزه آرد و نان، نانوایان را امین سفره مردم دانست و اظهار داشت: علیرغم تمامی مشکلات اقتصادی، نانوایان عزیز ما در خط مقدم تولید حضور مداوم دارند و وظیفه ما در استانداری و فرمانداریها، پشتیبانی همهجانبه از این صنف است؛ چرا که اگر نانوا دلسرد و خسته شود، خروجی کار که همان نان مصرفی مردم است، کیفیت مطلوب را نخواهد داشت.
مدیریت زنجیره تولید؛ از کیفیت گندم تا مهارت نانوا
استاندار اصفهان با بیان اینکه ریشه کیفیت نان تنها در نانوایی نیست، افزود: بسیاری از مردم تصور میکنند مشکل نان فقط به دست نانوا حل میشود، اما واقعیت این است که ریشه کیفیت نان در مزرعه و مرغوبیت گندم نهفته است و اگر گندم ما پروتئین کافی نداشته باشد یا فرآیند اختلاط گندمهای مرغوب به درستی صورت نگیرد، حتی ماهرترین نانوا هم نمیتواند نانی ترد و خوشطعم تحویل دهد.
وی تأکید کرد: ما برنامهریزیها را از اصلاح الگوی کشت و انتخاب رقم گندم آغاز کردهایم و در مراحل بعدی، نظارت بر آزمایشگاههای کارخانجات آرد و سیلوها را با جدیت دنبال میکنیم تا یک گام جلوتر از بروز مشکل حرکت کنیم.
توازن کیفی؛ پایان تبعیض در نان مناطق مختلف
جمالینژاد با اشاره به گزارشهای موجود در خصوص تفاوت کیفیت نان و سطح PH در مناطق ۱۵گانه شهر اصفهان، بر لزوم برقراری عدالت در دسترسی به نان باکیفیت تأکید کرد و گفت: برای ما پذیرفتنی نیست که کیفیت نان در شمال و جنوب یا شرق و غرب اصفهان متفاوت باشد و هدف ما ایجاد استانداردی واحد است تا هر شهروندی در هر نقطه از استان، اعم از شهرها و روستاها، به بهترین نان دسترسی داشته باشد.
رصد لحظهای و برخورد با تخلفات قیمتی
استاندار اصفهان در پاسخ به دغدغه شهروندان پیرامون تفاوت قیمت نان در نانواییهای همجوار، تصریح کرد: کارگروه آرد و نان استان و شهرستانها به صورت مستمر تشکیل جلسه میدهند و در ایام حساس نیز رصد لحظهای بازار در دستور کار است و هرگونه گره ذهنی مردم در خصوص تفاوت قیمتها و کیفیتها باید با تدبیر مسئولان مربوطه و نظارت دقیق مرتفع شود تا جای هیچگونه تخلفی باقی نماند.
وی خاطرنشان کرد: اگرچه اصفهان در مقایسه با بسیاری از استانها وضعیت مطلوبی در حوزه نان دارد، اما ما به این سطح قانع نیستیم و حق مردم استان اصفهان برخورداری از بالاترین کیفیت است و بنده قول میدهم که تمامی مباحث مطرح شده در کمترین زمان ممکن عملیاتی شده و نتایج آن در سفره مردم ملموس باشد.
تأمین گندم کیفی برای استان اصفهان از استانهای گلستان و خوزستان / پایداری کیفیت آرد تا ۱۰ روز آینده
سرپرست ادارهکل غله و خدمات بازرگانی استان اصفهان با اشاره به آغاز فصل برداشت و محدودیت کیفیت گندم بومی، از تخصیص گندم مرغوب تولیدی سایر استانها به اصفهان خبر داد و تأکید کرد که با پایان دوره «خواب گندم»، کیفیت آرد تولیدی در نانواییهای استان به سطح مطلوب و پایدار خواهد رسید.
مجید فاضل به تشریح وضعیت ذخایر گندم و چالشهای کیفیت آرد در سطح استان پرداخت.
وی امنیت غذایی و کیفیت نان را خط قرمز این ادارهکل دانست و گفت:نگاه ملی به توزیع گندم؛ اصفهان مصرفکننده است .
فاضل با بیان اینکه مدیریت گندم در کشور با نگاهی ملی توسط شرکت بازرگانی دولتی ایران انجام میشود، اظهار داشت: استان اصفهان علیرغم تلاش کشاورزان بومی، تولیدکننده عمده گندم کیفی نیست و بیشتر به عنوان مصرفکننده شناخته میشود. به همین دلیل، برای ارتقای کیفیت آرد، گندم مورد نیاز از استانهای پیشرو نظیر گلستان و خوزستان به اصفهان تخصیص و ارسال میگردد.
علت نوسان کیفیت آرد در روزهای اخیر
سرپرست ادارهکل غله استان در پاسخ به دغدغه شهروندان در خصوص افت مقطعی کیفیت نان گفت: در ابتدای فصل خرید گندم، به دلیل اینکه محصول تازه برداشت شده هنوز دوره “خواب” لازم را طی نکرده است، ممکن است با چالشهای فنی در پخت مواجه شویم که این موضوع یک مسئله گذراست و پیشبینی میکنیم ظرف یک هفته تا ۱۰ روز آینده با تکمیل فرآیند تقسیمبندی کشوری و جایگزینی گندمهای کیفی، این مشکل به طور کامل مرتفع شود.
هنر اختلاط گندم در کارخانههای آرد
وی همچنین به نقش کارخانجات آردسازی در حفظ ثبات کیفیت اشاره کرد و افزود:هیچ کارخانهای مجاز به استفاده خالص از گندم تازه نیست و هنر کارخانجات ما در اختلاط گندمهای قدیمی (دارای خواب مناسب) با گندمهای جدید است تا آرد تولیدی با استانداردهای لازم به دست نانوا برسد.
حمایت از صنف نانوایان و مقابله با قاچاق
فاضل در ادامه بر ضرورت حمایت از نانوایان به عنوان قشر زحمتکش جامعه تأکید کرد و افزود:اولویتهای اصلی مدیریت استان در حوزه آرد و نان تأمین به موقع سهمیه آرد نانواییها، تلاش برای تعیین نرخ منطقی نان و ارائه وامهای کمبهره جهت نوسازی تجهیزات، نظارت دقیق بر رعایت مسائل بهداشتی و جلوگیری از قاچاق آرد یارانهای،برخورد قاطع با هرگونه سوءمدیریت در شبکه توزیع است.
وی با قدردانی از زحمات نانوایان، بر تداوم فعالیت این صنف در شرایط سخت اقتصادی تأکید کرد و پایداری امنیت غذایی را مرهون همکاری دوجانبه مردم و مسئولان دانست.
- منبع خبر : ایرنا
































Monday, 8 June , 2026