مایکروسافت در گزارشی اخیر تأیید کرده که «اضطراب حول محور هوش مصنوعی در محیط کار واقعی است؛ از ترس از دست دادن شغل تا فشار برای همگام شدن با فناوری‌ای که با سرعت نور در حال تغییر است.»

هوش مصنوعی «بخش‌هایی» از کار را اتوماتیک می‌کند، نه کل شغل را، بنابراین نکته کلیدی اینجاست؛ شرکت‌ها در حال استفاده از هوش مصنوعی برای خودکارسازی وظایف تکراری و زمان‌بر هستند، نه حذف کامل پست‌های سازمانی.

الکسیس کریوکوویچ، شریک ارشد مک‌کینزی، توضیح می‌دهد: «تعداد بسیار کمی از مشاغل با فناوری فعلی هوش مصنوعی و رباتیک به‌طور کامل حذف می‌شوند.»

تحقیقات مک‌کینزی نشان می‌دهد هوش مصنوعی از نظر فنی قادر به اتوماسیون ۵۷ درصد از فعالیت‌های کاری است، اما این رقم در سراسر سازمان‌ها و در بخش‌های مختلف مشاغل پخش شده است، یعنی هوش مصنوعی ممکن است گزارش‌نویسی، جست‌وجوی داده یا کدنویسی اولیه را انجام دهد، اما تصمیم‌گیری استراتژیک، خلاقیت، مدیریت تیم و حل مسائل پیچیده همچنان در حیطه انسان باقی می‌ماند.

صنعت فناوری بیش از همه تحت تأثیر این تحول قرار گرفته‌اند؛ طبق نظرسنجی گوگل، ۹۰ درصد از متخصصان فناوری اکنون از هوش مصنوعی در کار خود استفاده می‌کنند؛ در پلتفرم Stack Overflow نیز ۸۴ درصد از توسعه‌دهندگان اعلام کرده‌اند که یا از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده می‌کنند یا قصد دارند به‌زودی آغاز کنند.

اما شغل یک مهندس نرم‌افزار فقط «کد نوشتن» نیست؛ این شغل شامل طراحی سیستم، بررسی کیفیت کد، عیب‌یابی، تصمیم‌گیری درباره اولویت‌ها و همکاری با تیم است. به همین دلیل بعضی پیش‌بینی می‌کنند عنوان شغلی «مهندس نرم‌افزار» به تدریج به «سازنده» (Builder) تغییر کند؛ چون نوشتن کد بخش کوچک‌تری از کار خواهد شد.

سوجاتا سریداران، مهندس نرم‌افزار با یک دهه تجربه، می‌گوید: «با وجود استفاده از هوش مصنوعی، کار من همچنان به حل مسئله و تفکر انتقادی نیاز دارد. تفاوت اینجاست که اکنون اجرا ترکیبی از کدنویسی و هدایت هوش مصنوعی است. سؤال کلیدی دیگر “آیا می‌توانی کد بنویسی؟” نیست، بلکه “آیا می‌توانی کیفیت کد را تشخیص دهی و مسئله را درست حل کنی؟” است.»

البته هوش مصنوعی بی‌تأثیر بر کاهش نیرو نیست؛ طبق گزارش چلنجر، گری و کریسمس، در سال ۲۰۲۶ بیش از ۴۹,۰۰۰ شغل با استناد به هوش مصنوعی حذف شده‌اند، اما دلیل اصلی، «جایگزینی کامل انسان» نیست، بلکه افزایش بهره‌وری است.

شرکت بلاک (مالک Square و Cash App) ۴۰٪ از نیروهای خود را کاهش داد، چون هوش مصنوعی به تیم‌های کوچک‌تر اجازه می‌دهد کار بیشتری انجام دهند؛ کوین‌بیس (صرافی ارز دیجیتال) حدود ۱۴٪ از کارکنانش را کم کرد، زیرا هوش مصنوعی به مهندسان اجازه می‌دهد «کارهایی که هفته‌ها طول می‌کشید، حالا در چند روز انجام شود.

کلودفلر اعلام کرده نحوه کار شرکت به‌طور کامل تغییر کرده و استفاده از هوش مصنوعی در سه ماه گذشته بیش از ۶۰۰٪ افزایش پیدا کرده است.

نیتین سث، بنیان‌گذار شرکت اینسیدو، نکته ظریفی را مطرح می‌کند: «نمی‌توانید یک‌چهارم از لیسا، یک‌چهارم از جسیکا، یک‌چهارم از نیتین و یک‌چهارم از شخص دیگری را بردارید و یک نفر جدید بسازید!» یعنی بهره‌وری بالا به معنای حذف نیرو نیست، بلکه به معنای بازتعریف نقش‌هاست.

دن پرست، مدیر ارشد هوش مصنوعی PwC، معتقد است: «ممکن است در افق، مقداری اختلال شغلی ببینیم، اما هنوز شاهد تعدیل نیروی گسترده در بیشتر شرکت‌ها یا در خطر بودن دسته‌های کامل شغلی نیستیم.»

گزارش مایکروسافت که ۲۰ هزار کارمند در ۱۰ کشور را بررسی کرده، نشان می‌دهد بیشتر شرکت‌ها هنوز معیارهای ارزیابی و سیستم‌های پاداش خود را با واقعیت جدید کارِ همراه با هوش مصنوعی تطبیق نداده‌اند؛ در عوض بسیاری درگیر این پرسش هستند که «در عصر هوش مصنوعی، چه مهارت‌هایی از انسان‌ها ارزشمندتر است؟»

البته این داستان هنوز در حال نوشتن است؛ همان‌طور که اومش راماکریشنان، از شرکت جست‌وجوی اجرایی کینگزلی گیت می‌گوید: «این تحول از پایین آغاز می‌شود و به سمت بالا حرکت می‌کند و من نمی‌دانم کجا متوقف خواهد شد.»