به گزارش پایگاه خبری سیمای شهرآنلاین؛ پوسیدگی دندان بهعنوان شایعترین بیماری مزمن در جهان، همچنان یکی از مهمترین مشکلات سلامت دهان در کودکان محسوب میشود، مسئلهای که یافتههای یک پژوهش جدید در اصفهان نیز بر تداوم و شدت آن تأکید دارد.
یکی از این پژوهشگران با دکترای تخصصی سلامت دهان و دندان و دانشیار گروه سلامت دهان دانشگاه علوم پزشک اصفهان در گفت و گو با خبرنگار ایرنا نتایج طرح بررسی بروز و پیشرفت پوسیدگی دندان و عوامل مرتبط در کودکان هفت ساله در یک مطالعه طولی یکساله در اصفهان را تشریح کرد.
بهاره طحانی با بیان اینکه پوسیدگی دندانهای شیری تنها یک مشکل ساده دندانی نیست، گفت: این بیماری میتواند پیامدهایی مانند درد، عفونت، اختلال در تغذیه، کاهش تمرکز، افت تحصیلی و کاهش کیفیت زندگی کودکان را به همراه داشته باشد و در صورت عدم رسیدگی بر سلامت دندانهای دائمی نیز اثرگذار خواهد بود.
وی با اشاره به اینکه کودکان ۶ تا ۱۲ سال یکی از گروههای اصلی هدف در برنامههای پیشگیری هستند، گفت: بر اساس دادههای موجود، حدود ۸۰ درصد کودکان ۶ ساله در کشور دارای پوسیدگی دندان درمان نشده هستند که نشان دهنده بار بالای این بیماری در سنین بسیار پایین است.
طحانی افزود: در این مطالعه که بر روی حدود ۴۰۰ دانشآموز پایه اول ابتدایی در مدارس دولتی و غیردولتی شهر اصفهان انجام شد، کودکان در ابتدای ورود به مدرسه معاینه و پس از یک سال دوباره بررسی شدند و نتایج نشان داد در آغاز مطالعه ۷۰ درصد کودکان حداقل یک تجربه پوسیدگی دندانی و ۴۵ درصد نیز در دندانهای دائمی خود پوسیدگی داشتهاند و پس از یک سال، ۴۰ درصد کودکان دچار پوسیدگی جدید در دندانهای شیری و ۳۳ درصد در دندانهای دائمی شدند، بهگونهای که از هر سه کودک، یک نفر تنها یک سال با پوسیدگی جدید در دندانهای دائمی مواجه شده است.
نقش پررنگ عوامل اجتماعی و اقتصادی در پوسیدگی دندان کودکان
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با هشدار نسبت به پیامدهای تداوم نابرابریهای اجتماعی و اقتصادی در حوزه سلامت، تأکید کرد: در صورت بیتوجهی به مداخلات پیشگیرانه و تقویت آموزشهای بهداشتی، آینده سلامت دهان کودکان با تهدید جدی مواجه خواهد شد.
وی با تأکید بر اینکه پوسیدگی دندان تنها یک مساله زیستی نیست، تصریح کرد: پوسیدگی دندان یک بیماری چندعاملی است که تنها به رفتار فردی محدود نمیشود، بلکه بهطور مستقیم تحت تأثیر شرایط اجتماعی، اقتصادی و ساختارهای کلان جامعه قرار دارد و در این تحقیق کودکان خانوادههای با وضعیت اقتصادی و اجتماعی پایین، بیش از ۲ برابر سایرین در معرض پوسیدگیهای جدید قرار داشتند.
وی ادامه داد: این گروه در عین نیاز بیشتر به خدمات دندانپزشکی، دسترسی کمتری به این خدمات داشتند، پدیدهای که در ادبیات سلامت با عنوان «مراقبت وارونه» شناخته میشود.
طحانی سطح تحصیلات والدین، نوع مدرسه، میزان آگاهی خانوادهها از سلامت دهان و همچنین رفتارهای بهداشتی کودکان را از عوامل تعیین کننده در وضعیت سلامت دهان دانست و بر نقش عوامل روانشناختی از جمله تأثیر استرس والدین بر سلامت دهان کودک تاکید کرد.
این پژوهشگر دانشگاه علوم پزشکی اصفهان گفت: هرچه میزان استرس و اضطراب والدین بیشتر باشد، وضعیت سلامت دهان کودکان نامطلوبتر میشود.
طحانی توضیح داد: در شرایط فشار روانی، اولویتهای خانواده تغییر میکند و مراقبتهای پیشگیرانه از سلامت دهان کودکان کاهش مییابد و همین موضوع باعث افزایش پوسیدگی دندان میشود.
مسوولیت مراقبت از دندان را به کودک واگذار نکنیم
استاد دانشگاه علوم پزشکی اصفهان یکی از خطاهای رایج در خانوادهها را واگذاری مسوولیت مراقبت دندان به خود کودکان در سنین زیر ۶ سال دانست و گفت: در این سن این مسوولیت بر عهده والدین است و آنها باید مسواک زدن را بهطور مستقیم انجام دهند، الگوی تغذیه کودک را مدیریت کنند و مراجعات منظم دندانپزشکی را جدی بگیرند در غیر این صورت، احتمال بروز پوسیدگی در دندانهای شیری بهطور چشمگیری افزایش مییابد.
طحانی با اشاره به تغییر نقش والدین در سنین ۶ تا ۱۲ سال اظهار داشت داشت: در این دوره، نقش خانواده باید از مراقبت مستقیم به ناظر و آموزش دهنده تغییر کند اما در بسیاری از خانوادهها این نقش بهدرستی ایفا نمیشود در حالیکه همچنان نظارت مستمر ضروری است.
این پژوهشگر دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با تأکید بر اهمیت پیشگیری گفت: آموزش بهداشت دهان از سنین پایین، اجرای برنامههای ارتقای سلامت در مدارس، افزایش آگاهی والدین و گسترش دسترسی گروههای کمبرخوردار به خدمات دندانپزشکی میتواند نقش مهمی در کاهش بار این بیماری داشته باشد.
هشدار نسبت به آینده سلامت دهان کودکان
طحانی همچنین با انتقاد از ضعف در نظام پیشگیری و آموزش افزود: هرچند برخی خدمات دندانپزشکی کودکان تحت پوشش بیمه قرار دارد اما ضعف اطلاعرسانی، مشکلات تعرفهای و محدودیت دسترسی باعث شده بخش قابل توجهی از خانوادهها از این خدمات بهرهمند نشوند.
وی تصریح کرد: در بسیاری از کشورها خدمات دندانپزشکی کودکان بهصورت رایگان یا با پوشش کامل بیمهای ارائه میشود و این موضوع نقش مهمی در کاهش بار بیماریهای دهان و دندان دارد.
این پژوهشگر با تأکید بر ضرورت تقویت خدمات پیشگیرانه در نظام سلامت گفت: توسعه خدمات دندانپزشکی در مراکز جامع سلامت و تمرکز بر آموزش و پیشگیری میتواند نقش مهمی در کاهش نابرابریهای سلامت دهان ایفا کند.
وی هشدار داد: در صورت تداوم شرایط فعلی و نبود مداخلات جدی، میتوان انتظار داشت در سالهای آینده نسل جدیدی با مشکلات گسترده پوسیدگی دندان و پیامدهای ناشی از آن مواجه شود.
طحانی تأکید کرد: بخش زیادی از این مشکلات قابل پیشگیری است و با سیاستگذاری هدفمند، آموزش مستمر و حمایت از گروههای آسیبپذیر میتوان از تشدید این روند جلوگیری کرد.
Wednesday, 17 June , 2026