در هفته گذشته و در این شرایط ویژه، اتفاقی که نباید می‌افتاد، روی داد و دولت برای تأمین منابع مالی و اداره کشور ناگزیر به اجرای طرح یکسان‌سازی قیمت ارز و به عبارت ساده‌تر «حذف ارز ترجیحی» شد؛ اقدامی که فشار ارزی روی دولت را به فشار اقتصادی بر مردم تبدیل کرد.

آنچه عملا در بازار شاهدیم، ۳ برابر شدن قیمت روغن، گوشت قرمز و مرغ و برنج در ۱۰ روز اخیر و پس از حذف ارز ترجیحی است، اما آیا سیاست ارز تک‌نرخی در شرایط و به شیوه فعلی درست بود؟

دولت مجبور به حذف ارز ترجیحی کالا‌های اساسی شد

حسین محمودی‌اصل، اقتصاددان در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه چرا دولت دست به جراحی عمیق اقتصادی زد که برای تمامی دهک‌ها جز فشار تورمی و گرانی کالا‌های اساسی، نتیجه دیگری نداشت؟ گفت: موضوع حذف رانت و اصلاحات ارزی از سالیان گذشته مطرح بود و حتی در دولت سیزدهم نیز ارز ۴۲۰۰ تومانی به ۲۸۵۰۰ تومان افزایش پیدا کرد و اگر این اتفاق در دولت قبلی نمی‌افتاد، دولت مجبور بود به دلیل کمبود منابع ارزی پول چاپ کند که فشار آن بر تورم و معیشت مردم، دوچندان بود.

وی با بیان اینکه در حال حاضر دولت از روی اجبار ارز ترجیحی برخی کالا‌ها را حذف کرد، ادامه داد: گزینه دوم این بود که دولت به اندازه ۷ میلیارد دلار پول چاپ کرده و از تالار دوم ارز خریداری کند که اگر این کار را می‌کرد، طبیعی است که میزان ارزی که برای کالا‌های دیگر لازم بود، دچار کمبود شده و هم اینکه موجب افزایش ۷۰ درصدی تورم می‌شد.

خطر رانت‌خواران برای بازار‌ها جدی است

این اقتصاددان ادامه داد: اگر ارز ترجیحی حذف نمی‌شد، دولت به دلیل تنگنای ارزی مجبور بود از بازار آزاد یا تالار دوم دلار خریداری کند و به واردکنندگان و به عبارت بهتر، رانت‌خواران بدهد که دوباره با دلار ۲۸۵۰۰ تومانی، کالا وارد کنند و با دلار ۱۲۰ هزار تومانی بفروشند!

محمودی‌اصل با تاکید بر اینکه دولت از روی اجبار این کار را کرد، گفت: موفقیت این کار در گرو چند موضوع است. نخست اینکه دولت رانت را حذف کرد، ولی رانت‌خوار هنوز هست و آنها به دلیل نفوذ در سیستم داخل و حتی در بازار خارج، ساکت نمی‌مانند و در مقابل روند اقتصادی باثبات و بدون رانت، حتما مقاومت می‌کنند.

تهدید رانت‌خواران برای واردات نهاده‌های دامی

این اقتصاددان، این موضوع را با ذکر مثالی توضیح داد: به طور مثال، اگر برآورد دولت این بوده که قیمت هر کیلوگرم مرغ بعد از حذف ارز ترجیحی به ۲۵۰ هزار تومان برسد، رانت‌خواران با ایجاد اختلال در واردات نهاده‌های دامی باعث می‌شوند که مرغ گران‌تر از این رقم به دست مردم برسد.

محمودی‌اصل با بیان اینکه رسیدن به شرایط عادی زمان‌بر است، گفت: بازگشت به شرایط عادی به مسائل دیگر و چالش‌های داخلی و خارجی اعم از تشدید تحریم‌ها نیز وابسته است.

بودجه دستگاه‌ها مبتنی بر عملکرد نیست

این اقتصاددان در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه چرا دولت برای رفع تنگنای ارزی خود به سراغ حذف بودجه نهاد‌های خاص نرفت و فشار را به مردم وارد کرد؟ گفت: قرار بود بودجه مبتنی بر عملکرد شود، به این معنا که بودجه هر نهاد، وزارتخانه و سازمانی براساس عملکرد تعریف شود، اما این اتفاق نیفتاد. بنابراین، چون این کار صورت نگرفت و اصلاحات ارزی نیز در زمان مناسب انجام نشد، در شرایط کنونی، ریسک‌ها و چالش‌های متعددی در انتظار ماست.

محمودی‌اصل ادامه داد: از طرف دیگر، تصمیماتی که در کشور گرفته می‌شود گا‌ها تصمیمات معقولی نیست. به طور مثال با وجود اینکه قیمت جهانی همه کالا‌های صادراتی افزایش پیدا کرده، اما هنوز صادرات در کشور در محدوده ۵۰ میلیارد دلار است؛ بنابراین ما برنامه‌ریزی دقیق و منطقی نیاز داریم.

۸ میلیارد دلار پول فروش نفت برنگشت

این اقتصاددان در مورد مطالبه مردم از دولت، گفت: اولین اقدامی که باید ازسوی دولت انجام شود تا مردم به او اعتماد کنند، مبارزه بدون تعارف و سریع و شدید با رانت‌خوارانی است که به جایی وابسته هستند.

محمودی‌اصل خاطرنشان کرد: ۸ میلیارد دلار پول فروش نفت برنگشته است. چرا فرایندی که ۳ ماه طول می‌کشیده، ۸ ماه است که تاخیر خورده است؟ از طرفی، مناسبات سیاسی ما با جهان باید افزایش یابد تا از فشار اقتصادی آن بر مردم کاسته شود. در شرایط کنونی، فشار اقتصادی بر مردم در حال افزایش است و بسیاری از مردم در حال سقوط به زیر خط فقر هستند؛ بنابراین باید برای ایجاد عدالت در کشور در چند جبهه با جدیت کار شود.