پایگاه خبری سیمای شهرآنلاین؛با نزدیک شدن به تابستان، بار دیگر موج هشدارها درباره کمبود آب و ناترازی برق آغاز شده است؛ هشدارهایی که معمولاً با توصیه‌های مکرر به مردم برای صرفه‌جویی در مصرف همراه می‌شود. از کاهش زمان استحمام گرفته تا خاموش کردن لامپ‌های اضافی و تنظیم کولرها، همه‌ساله بخش بزرگی از بار مدیریت بحران انرژی و آب بر دوش شهروندان گذاشته می‌شود. اما پرسش اساسی اینجاست که آیا مشکل اصلی فقط الگوی مصرف مردم است یا ریشه بحران را باید در ساختارهای فرسوده و ناکارآمد جست‌وجو کرد؟

واقعیت آن است که نمی‌توان از مردم انتظار صرفه‌جویی داشت، اما همزمان نسبت به هدررفت گسترده آب در شبکه‌های فرسوده انتقال بی‌تفاوت بود. سال‌هاست کارشناسان درباره فرسودگی لوله‌های آب شهری هشدار می‌دهند؛ شبکه‌ای که در برخی مناطق درصد قابل توجهی از آب پیش از رسیدن به مصرف‌کننده از طریق نشتی و ترکیدگی هدر می‌رود. این یعنی میلیون‌ها مترمکعب آب تصفیه‌شده، بدون آنکه مورد استفاده قرار گیرد، از بین می‌رود؛ سرمایه‌ای که هزینه تولید و انتقال آن از جیب مردم پرداخت شده است.

در حوزه برق نیز وضعیت تفاوت چندانی ندارد. از یک سو مردم به کاهش مصرف دعوت می‌شوند و از سوی دیگر، بخش قابل توجهی از لوازم برقی موجود در بازار ــ به‌ویژه محصولات تولید داخل ــ همچنان مصرف انرژی بالایی دارند. بسیاری از کولرها، یخچال‌ها و تجهیزات سرمایشی که در اختیار خانوارها قرار دارد، با فناوری قدیمی تولید می‌شوند و استاندارد لازم برای بهره‌وری انرژی را ندارند. طبیعی است که در چنین شرایطی، مصرف برق خانوار افزایش یابد؛ حتی اگر شهروندان تلاش کنند الگوی مصرف خود را اصلاح کنند.

مسئله اینجاست که مدیریت مصرف، بدون اصلاح زیرساخت‌ها و ارتقای کیفیت تولید، به نتیجه پایدار نمی‌رسد. نمی‌توان تنها از مردم خواست کمتر مصرف کنند، در حالی که شبکه‌های توزیع آب فرسوده‌اند، نیروگاه‌ها راندمان پایین دارند و صنایع داخلی همچنان محصولات پرمصرف تولید می‌کنند. صرفه‌جویی زمانی معنا پیدا می‌کند که دولت نیز سهم خود را در کاهش اتلاف منابع ایفا کند.

بدون تردید، مصرف بهینه یک ضرورت ملی است و شهروندان نیز باید در حفظ منابع کشور مشارکت داشته باشند. اما این مشارکت زمانی به اعتماد عمومی منجر می‌شود که مردم احساس کنند مسئولان نیز همزمان به دنبال اصلاح ساختارها، نوسازی شبکه‌ها و افزایش کیفیت تولید هستند. در غیر این صورت، تکرار توصیه‌های همیشگی درباره صرفه‌جویی، بیشتر شبیه انتقال مسئولیت خواهد بود تا حل واقعی بحران.

تابستان پیش رو احتمالاً دشوار خواهد بود؛ اما عبور از این دشواری تنها با خاموش کردن چند لامپ اضافه ممکن نیست. حل بحران آب و برق، نیازمند تصمیم‌های بزرگ‌تر و اصلاحاتی عمیق‌تر از توصیه‌های تکراری است.